سمنو چیست؟ تاریخچه، مواد اولیه و ارزش غذایی این خوراکی کهن
سمنو خوراکی شیرین و غلیظ است که در نوروز بخشی از سفرهی هفتسین است. استاندارد ملی ایران شمارهی ۷۵۷۵ آن را فرآوردهی سنتی میداند که از پختن مخلوط عصارهی گندم جوانهزده با آرد گندم و آب تهیه میشود. دستورهای رایج هم همین را میگویند: گندم سالم چند روز خیس میخورد، جوانه میزند، شیرهاش گرفته میشود و با آرد ساعتها پخته میشود. دربارهی قدمت، روایت رایج آن را به دوران ساسانی میرساند، اما متن کهنی که مستقیماً این را تأیید کند در بررسی ما پیدا نشد. آنچه مستندتر است، حضور زندهی سمنو در ایران، افغانستان، تاجیکستان و آسیای میانه و ثبت یونسکو در سال ۲۰۲۵ به نام تاجیکستان است. دربارهی ارزش غذایی هم باید صادق بود. برای سمنو آنالیز تغذیهای مستقلی ندارید. استاندارد فقط حدودی تعیین کرده: رطوبت حداکثر ۴۸٪، بریکس حداقل ۵۰، خاکستر حداکثر ۰٫۸٪، قند احیاءکننده حداقل ۱۶٪، چربی حداکثر ۰٫۵٪ و پروتئین حداقل ۷٪ بر پایهی وزن خشک. این حدود مشخصات فرآوردهاند و نه جدول ارزش غذایی، و کالری، ویتامین و مواد معدنی را نمیدهند. استاندارد، رنگها و نگهدارندهها را در سمنو ناپذیرفتنی میداند. گندم جوانهزده هم خطر میکروبی دارد و سمنو گلوتن و قند دارد. این مقاله نقشهی راه کلی برای خوانندهی تازهکار است و به مقالههای تخصصی ارجاع میدهد. هیچ ادعای درمانی ندارد. سمنو مادهی غذایی و بخشی از میراث فرهنگی است، نه دارو.
