شب‌های بلند زمستان در ایران همواره بهانه‌ای برای دورهمی بوده است؛ از شب یلدا (چله) که در سال ۱۴۰۱ همراه با افغانستان در فهرست میراث ناملموس یونسکو ثبت شد تا شب‌هایی که اهالی یک محله برای پخت نذری سمنو بیدار می‌ماندند. این مقاله «مراسم پخت سمنو در شب‌های طولانی زمستان (چله‌نشینی)» را بر پایه‌ی منابع در دسترس بررسی می‌کند و میان آنچه مستند است و آنچه روایت محلی است مرز می‌کشد، زیرا سند جامع سمنو سنتر بر تفکیک سنت‌های مستند از باورهای تأییدنشده تأکید دارد. نخست، معنای «چله» و «چله‌نشینی» روشن می‌شود: چله به چهل روز آغاز زمستان اشاره دارد و در این مقاله چله‌نشینی یعنی گردهمایی و شب‌زنده‌داری، نه خلوت‌گزینی عرفانی. سپس گزارش‌های مردم‌نگارانه از پخت جمعی سمنو مرور می‌شود: نذر و نیت، تقسیم کار میان اهالی، هم‌زدن طولانی دیگ، شب‌زنده‌داری و بخش کردن سمنو میان همسایگان. نکته‌ی مهم اینکه در منابع بررسی‌شده، پخت سمنو بیشتر به پایان زمستان و پیش از نوروز (بهمن و اسفند) پیوند خورده و ارتباط مستقیم و فراگیر آن با خودِ شب یلدا مستند نشده است؛ پس این پیوند را باید روایت محلی نامید. در بخش کاربردی، توصیه‌های ایمنی برای برگزاری یک گردهمایی سمنوپزی امروزی (آتش و دیگ بزرگ، بهداشت، حساسیت‌های غذایی و نگهداری) ارائه می‌شود. مقاله هیچ ادعای درمانی یا تغذیه‌ای ندارد و سمنو را یک خوراکی سنتی و فرهنگی می‌داند. نتیجه: پخت جمعی سمنو بیش از آنکه صرفاً یک دستور پخت باشد، سازوکاری برای همبستگی و انتقال میراث میان نسل‌هاست.

«شب‌چره» در فرهنگ‌های لغت فارسی، آجیل و میوه‌ی خشک و تنقلاتی است که در شب‌نشینی‌ها و پس از غذا می‌خورند. در منابع قدیمی‌تر، همین واژه به چرای شبانه‌ی چهارپایان هم گفته شده است. امروز بیشتر با شب یلدا (شب چله) پیوند خورده و در شهرهایی مانند قزوین، همدان، زنجان و روستاهای آذربایجان از رسم‌های شب‌نشینی زمستان گزارش شده است. چیزهایی مانند گردو، کشمش، توت خشک و گندم بوداده در آن دیده می‌شود. با این حال، سندی که شب‌چره را «آیین پخت سمنوی نذری» معرفی کند نیافتیم. پخت جمعی سمنو آیین جداگانه‌ای است: زنان آن را شبانه و آهسته می‌پزند، هنگام هم‌زدن آرزو می‌کنند و بخشی از آن را میان همسایگان تقسیم می‌کنند. ایرانیکا هم می‌نویسد در برخی مناطق سفره‌ی هفت‌سین، که سمنو بخشی از آن است، در شب چله چیده می‌شود. پس میان سمنو و شب چله پیوندهایی در برخی مناطق هست، اما این‌ها را نباید با «شب‌چره» یکی دانست. همچنین ادعاهای «قدمت کهن» برای شب‌چره، مثل نسبت‌دادن آن به هرودوت یا ادوارد براون، در یک وبلاگ بدون ارجاع آمده و ما مستند نیافتیم. مقاله‌ی کامل معنای واژه، شب‌چره در یلدا، پخت جمعی سمنو، پیوند آن‌ها، جدول مستندات، نکات برگزاری و هشدارها (از جمله حساسیت به آجیل و گلوتن) را توضیح می‌دهد. سمنو غذاست، نه دارو.