سمنو در کتابهای طب سنتی (ذخیره خوارزمشاهی)؛ چه چیزی مستند است؟
«ذخیره خوارزمشاهی» نوشتهی سید اسماعیل جرجانی، از مهمترین دانشنامههای پزشکی به زبان فارسی است؛ کتابی که در ابتدا نه بخش داشت و بعداً به یازده بخش رسید و از آثار رازی، ابنسینا و دیگر پزشکان پیش از خود بهره برده است. چون به فارسی نوشته شده، طبیعی است که پرسیم آیا از سمنو هم نام برده است. اما ما هیچ متن مستندی نیافتیم که واژهی «سمنو» را در این کتاب یا کتابهای دیگر طب سنتی نشان دهد. به متن کامل و تصحیحشدهی کتاب هم دسترسی نداشتیم؛ بنابراین نه میتوانیم وجود چنین عبارتی را رد کنیم و نه تأیید. چند نکته احتیاط را لازم میکند. در لغتنامهی دهخدا به نقل از برهان قاطع، «سمنو» به معنای «آش رشته و آش آگرا» آمده و برای آن شاهدی از متون پزشکی ذکر نشده است؛ یعنی معنای قدیمی واژه ممکن است با خوراکی امروزی یکی نباشد. نوشتههای رسانهای هم از «خواص سمنو در طب سنتی» حرف میزنند، اما نام کتاب و صفحه نمیآورند و گاه ویتامین و کلسیم را هم با آن درمیآمیزند، در حالی که مفاهیم تغذیهای امروز در متون هزارساله وجود ندارد. مقالهی کامل کتاب ذخیره را معرفی میکند، ادعاهای رایج را بررسی میکند و روشی گامبهگام برای راستیآزمایی پیشنهاد میدهد. سمنو غذاست و این مقاله هیچ ادعای درمانی ندارد.
