آهن موجود در جوانه گندم؛ هم و غیرهم و میزان جذب آن
آهن موجود در گندم و جوانهی آن از نوع «غیرهم» است. آهن «هم» فقط در منابع حیوانی مثل گوشت و ماهی وجود دارد. بر پایهی اطلاعات مؤسسههای ملی سلامت آمریکا (NIH)، آهن هم حدود ۱۵ تا ۳۵ درصد و آهن غیرهم ۲ تا ۲۰ درصد جذب میشود. جذب آهن غیرهم به ترکیب وعده بستگی دارد: ویتامین C و پروتئین گوشتی آن را بالا میبرند و فیتات غلات کامل، پلیفنولها، تانن چای و کلسیم آن را کم میکنند. جوانهزنی با فعال کردن آنزیم فیتاز، فیتات را کم میکند. در پژوهشی از سال ۲۰۲۵ روی گندم، جوانهزنی در ۲۶ درجه (۴۸ تا ۱۲۰ ساعت) فیتات را ۲۵ تا ۴۰ درصد کم کرد و «دسترسپذیری» آهن را ۱٫۵ تا ۲٫۷ برابر کرد. اما در آزمون سلولی Caco-2، پس از ۱۲۰ ساعت جذب آهن بیشتر نشد، چون آهن در کمپلکسهایی ماند که آزاد نمیشود. جذب روی ۱٫۶ برابر شد. پس «جوانهی گندم یعنی آهن بیشتر جذبشده» ادعای دقیقی نیست. برای سمنو هم مقدار آهن و جذب آن اندازهگیری نشده است. مدت کوتاهتر جوانهزنی، شیرهگیری، پخت طولانی و منبع آرد (که در ایران طبق قانون با آهن غنی میشود) نتیجه را تغییر میدهند. ما هیچ عدد آهن، «درمان کمخونی» یا افزایش هموگلوبین را برای سمنو نمینویسیم. کمخونی باید با آزمایش و پزشک بررسی شود و مصرف خودسرانهی آهن برای برخی افراد، مثل مبتلایان به هموکروماتوز، خطرناک است. سمنو مادهی غذایی است، نه دارو.
